Η δύναμη των μύθων Αύγουστος 2017

«Οι μύθοι είναι δημόσια όνειρα, τα όνειρα είναι ιδιωτικοί μύθοι.
Ηρωας είναι κάποιος που δίνει τη ζωή του σε κάτι μεγαλύτερο από τον ίδιο» ( Joseph Cambell)

Από τους αρχέτυπους μύθους μέχρι τον Χορχέ Μπουκάι που χρησιμοποιεί τα παραμύθια ως ψυχοθεραπεία, ο μύθος χαράζεται βαθιά στην ψυχή μας. Ταυτιζόμαστε με τα ηρωικά έπη των ηρώων, κυριολεκτικά τα ζούμε, και τα ταξίδια του Οδυσσέα μας προκαλούν τον θαυμασμό και την ανάγκη μίμησης: “αυτός τόσα πολλά μπόρεσε εμείς τίποτα;”
Ο ήρωας του μύθου είναι συντελεστής προόδου και πολιτισμού, καθώς επιδιώκει να ακολουθήσει το κοινό συμφέρον, πολλές φορές σε κατάφωρο βάρος του δικού του ή και της οικογένειάς του.
Δυστυχώς στην εποχή μας ζούμε την απόλυτη απομυθοποίηση, ειδικά από τότε που η Ψυχολογία του Εαυτού και ο Μεταμοντερνισμός δεν μας επικέντρωσαν μόνο στο εσωτερικό μας αλλά μας έκανε αμφισβητίες και ατομιστές στην κοινωνική μας ζωή:”Κάνω αυτό που θέλω, δεν κάνω ό,τι δεν θέλω, ήρωες δεν υπάρχουν , μόνο καλοπερασάκηδες και αν δεν το ξέρετε δεν υπάρχει Αι Βασίλης και η Αλίκη δεν πήγε ποτέ στην χώρα των θαυμάτων”. Κι όμως. Μπορεί η Αντιγόνη να μην υπήρξε πραγματικά αλλά έδωσε ‘εμπνευση όχι μόνο στο Σοφοκλη αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο να προσπαθεί να μιμηθεί τον ηρωισμό και την ηθική της. Ο μύθος, επειδή είναι μια ζωντανή αφήγηση που μας φέρνει σε σχεδόν βιωματική επαφή με προαιώνιες αξίες, τη Σοφία των προγόνων μας, τους ήρωες και την ανάγκη της μίμησης προτύπων ή σημαντικών ανθρώπων.

Τί ακριβώς κερδίσαμε που τα γκρεμίσαμε όλα, κάνοντας διαλεκτική όχι μόνο με την ιστορία αλλά και τις παραδόσεις και τις τελετουργίες; Ισως μια μοναξιά; Ενα κενό; Η μας ρούφηξε ο εγω ιστικός καναπές;


“…Οι μύθοι είναι τα “οχήματα” που μας φέρνουν σε επαφή με το Μεγάλο Μυστήριο και την Προαιώνια Σοφία. Ο μύθος, στις διάφορες μορφές του, παρουσιάζει μια ιδιαίτερη σημασία για την ισορροπημένη ανάπτυξη της ανθρώπινης ψυχής, επηρεάζει τις ψυχικές λειτουργίες αλλά και τη γενικότερη κοινωνική συμπεριφορά του ατόμου.Από τη στιγμή που ο σύγχρονος άνθρωπος αντιμετώπισε τους μύθους ως ψέματα, έχασε την επαφή του με το Μυστικό Κόσμο για τον οποίο οι μύθοι μιλούν. Έτσι έχασε το νόημα της ζωής του και η κοινωνία καταρρέει μέσα στην “οικονομική” της νιρβάνα… Και το ερώτημα είναι: Υπάρχει τρόπος η κατάσταση να αναστραφεί και το «θαμαστό» να ξαναμπεί στη ζωή μας;…( από το εξαιρετικό βιβλίο του Joseph Cambell, ενός από τους μεγαλύτερους μελετητές της μυθολογίας των διαφόρων λαών, καθώς παρουσιάζει τα μυστικά που κρύβονται στους μύθους των μεγάλων θρησκειών και των εσωτερικών παραδόσεων της Ανατολής (από τις αρχαίες ινδικές Βέδες και την Ταντρική Γιόγκα, μέχρι το Ζεν και τη Θιβετανική Βίβλο των Νεκρών) και τη “συνομιλία” τους με τη Δύση….)

“Μεγάλωσα στα χρόνια της απομυθοποίησης. Ο καθένας από εμάς κουβαλούσε τη δική του προσωπική μυθολογία, την προστάτευε κιόλας, όμως οι παρέες στη δεκαετία του εβδομήντα έμοιαζαν με μικρομεσαίες επιχειρήσεις αποψίλωσης του τοπίου της ζωής μας από τους μύθους και τις βεβαιότητες των προλαλησάντων. Απομυθοποιούσαμε τους καουμπόηδες και τα ουέστερν, τα ηλιοβασιλέματα, τον έρωτα, το σεξ, τη λογοτεχνική γενιά του τριάντα, τις γραβάτες και τα κοστούμια, τη δεξιά και την καθαρεύουσα, τις παρελάσεις και τις εθνικές εορτές και εννοείται απομυθοποιούσαμε, όσοι μπορούσαμε και όσο μπορούσαμε, τη θρησκεία και την ιστορία, τους δύο πυλώνες της συντηρητικής εκπαίδευσης. Τη θρησκεία μας τη δίδασκαν διάφοροι ταλαίπωροι που ήξεραν πως έχουν χάσει το παιχνίδι, δεν ήθελαν όμως να το παραδεχθούν και δεν κατέθεταν τα όπλα. Οι ευφυέστεροι εξ αυτών προσπαθούσαν να προσαρμόσουν την παπαγαλία των δογματικών προδιαγραφών με κάποιον σύγχρονο προβληματισμό, χωρίς όμως θεαματικά αποτελέσματα….. Το μέτρο της ευφυΐας και ο βαθμός επιτυχίας στις κοπέλες κρινόταν, εν πολλοίς, από την ταχύτητα και τη βεβαιότητα με την οποία απομυθοποιούσαμε, ή αποδομούσαμε επί το μεταμοντέρνο, τους μύθους με τους οποίους είχαμε μεγαλώσει. Το αίτημα ήταν η απελευθέρωση, από το μάκρος της κόμης ώς το δικαίωμα στον έρωτα, και οι απελευθερωτές από τον Μπολιβάρ ώς τον Κολοκοτρώνη πάντα ασκούσαν γοητεία. ..”( από το εξαιρετικό άρθρο του Τάκη Θεοδωρόπουλου στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 30/3/2014)