Αυτοεκπληρούμενη προφητεία: τα γεγονότα με δικαίωσαν! Ιούλιος 2016

Η αυτοεκπληρούμενη προφητεία κυρίως σημαίνει ότι «αυτό που πίστευα ότι θα συμβεί συνέβη» όπως και τις ταμπέλες με τα χαρακτηριστικά που κατά καιρούς βάζουμε ή μας βάζουν οι άλλοι.
Για πρώτη φορά η έννοιαν αναφέρθηκε στο βιβλίο «Κοινωνική Θεωρία και Κοινωνική Διάρθρωση» από τον Robert Merton (1949), ως ένα φαύλος κύκλος συνεχών αλληλεπιδράσεων που το ένα προκαλεί το άλλο, με αποτέλεσμα να επιβεβαιώνεται η αρχική αντίληψη του «προφήτη» κι ας ήταν λανθασμένη. Την ίδια άποψη για την αυτοεκπληρούμενη προφητεία έχει και ο W.I.Thomas: «Όταν οι άνθρωποι θεωρούν ορισμένες υποθέσεις ως αληθινές, αυτές γίνονται πραγματικές στις συνέπειές τους». Με λίγα λόγια οι αρνητικές προσδοκίες επιβεβαιώνονται .
Αν σκεφτούμε πόσο σημαντικές είναι οι αλληλεπιδράσεις μας με τους άλλους έτσι ώστε μια μικρή αλλαγή στον τόνο της φωνής ή μια λέξη μπορεί να ορίσει το πώς με βλέπει κάποιος από το περιβάλλον μας θα κατανοήσουμε και την αιτία που πολλές φορές συμπεριφερόμαστε ή μας συμπεριφέρονται τελείως διαφορετικά διαφορετικοί άνθρωποι

Προεξοφλώ το αποτέλεσμα
Αν για παράδειγμα κάποιος ανησυχεί ότι μια σχέση του δεν θα πάει καλά, το πιθανότερο είναι με τις συμπεριφορές του να την οδηγήσει ακριβώς εκεί και να χαλάσει.
Αν ένας ζηλότυπος άνθρωπος ανησυχεί για πιθανή απιστία μπορεί να οδηγήσει τον άλλο άνθρωπο να απιστήσει γιατί απλούστατα νιώθει «επικηρυγμένος» και πως ό,τι και να κάνει αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει

Οι χαρακτηρισμοί
Οι χαρακτηρισμοί επίσης λειτουργούν ως αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Αν βάλουμε σε κάποιους την ταμπέλα του γκρινιάρη, του νευρικού, του αντιπαθή, του εργασιομανή κλπ., όχι μόνο δεν θα προσέξουμε τις πιθανές αλλαγές του αλλά θα προκαθορίζουμε τη σχέση μας μαζί του με αυτά τα χαρακτηριστικά.

Το φαινόμενο του Πυγμαλίωνα
Η αυτοεκπληρούμενη προφητεία έχει πολύ έντονη παρουσία στα σχολεία λόγω της ηλικίας των παιδιών- δεν έχουν διαμορφώσει ταυτότητα- αλλά και του καθοριστικού ρόλου του δασκάλου. Αν ένας δάσκαλος έχει μια συγκεκριμένη, αρνητική ή θετική άποψη για ένα μαθητή του θα τον οδηγήσει να συμπεριφέρεται και να εξελιχθεί σύμφωνα με αυτή την άποψη. Οι εκπαιδευτικοί το γνωρίζουν αυτό, η πλειονότητα το σέβεται με ευαισθησία, δίνει κίνητρα και επιβραβεύει με θετικές ενισχύσεις τα παιδιά και ένας μικρός αριθμός δασκάλων και καθηγητών το χρησιμοποιεί εναντίων των μαθητών, οδηγώντας τα να παραμείνουν στάσιμα.

Οι ταμπέλες και οι αντιλήψεις περιορίζουν και προκαθορίζουν τις σχέσεις
Μπορεί τα χαρακτηριστικά κάποιου ή οι αντιλήψεις μας γι αυτόν να ακούγονται διευκολυντικά στις συναλλαγές μας, καθώς εύκολα και άκοπα «προβλέπονται» οι συμπεριφορές του αλλά καταλήγει να είναι μέχρι και εξοντωτικό για όλους, καθώς επηρεάζει όλους όσους συνεδόμαστε με αυτή την αόρατη συναισθηματική σύνδεση. Το “ακούω προσεκτικά”, το “παρατηρώ τις αλλαγές” μπορεί να θέλει κόπο αλλά χτίζει άλλου είδους σχέσεις.