Αυτοεκτίμηση: η τετράδα του φόβου

Η χαμηλή αυτοεκτίμηση συνοδεύεται πάντα από φόβο και άγχος. Ο κίνδυνος, η απειλή και η αμφιβολία συνοδεύουν κάθε συναλλαγή του ανθρώπου με χαμηλή αυτοεκτίμηση, με αποτέλεσμα να είναι σε μια διαρκή επιφυλακή για το περιβάλλον γύρω του.
Η ανησυχία συνοδεύει τα περισσότερα ζητήματα που αντιμετωπίζει άνθρωπος με χαμηλή αυτοπεποίθηση. Οι σκέψεις γύρω από το «μήπως κάνω λάθος, κι αν δεν συμβεί όπως θέλω, θα χάσω τίποτα δεν εξαρτάται από μένα, θα εκτεθώ, θα ταπεινωθώ » με αποτέλεσμα να αυτοαναιρείται και να οδηγεί τα πράγματα εκεί ακριβώς που δεν θα ήθελε να οδηγηθούν.

Τέσσερις ομάδες σκέψεων και φόβου χαρακτηρίζουν την χαμηλή αυτοεκτίμηση:

1. Φόβος και σκέψεις ανεπάρκειας
Οι άνθρωποι με χαμηλή αυτοεκτίμηση μπορεί να είναι αρκετά ακόμη και πολύ επιτυχημένοι. Όμως δεν το πιστεύουν, νομίζουν ότι οι άλλοι τους κοροϊδεύουν όταν αναφέρονται στις επιτυχίες τους, ότι τους παρηγορούν ενώ δεν έχουν ικανότητες. Είναι τα άτομα που συχνά λένε για παράδειγμα ότι “δεν ήμουν ικανός για ακαδημαϊκές γνώσεις, μέχρι το Λύκειο μπορούσα να φτάσω, δεν είχα ικανότητες”.

2. Φόβος και σκέψεις ανεπάρκειας που θα αποκαλυφθούν στους άλλους
Οι άνθρωποι με χαμηλή αυτοεκτίμηση είναι σίγουροι ότι οι άλλοι τους παρατηρούν εξονυχιστικά στο τι λένε και κάνουν, ότι θα τους κρίνουν ή θα τους κοροϊδέψουν και θα τους επιβάλλουν τις συνέπειες του λάθους τους Κατά συνέπεια προσέχουν τόσο να μην κάνουν λάθη, να είναι άψογοι, γιατί το παραμικρό λάθος σημαίνει γι αυτούς ολοκληρωτική καταστροφή της εικόνας τους.

3. Φόβος και σκέψεις απώλειας ή διατήρησης σχέσεων και καταστάσεων
Οι άνθρωποι με χαμηλή αυτοεκτίμηση ανησυχούν υπερβολικά ότι αυτό που έχουν κατακτήσει δεν θα έχει διάρκεια, είτε αυτό λέγεται εργασία, επιτυχία, φιλική ή ερωτική σχέση. Βαθιά μέσα τους πιστεύουν ότι είναι « κάλπικοι» και ότι αυτό κάποια ώρα θα γίνει αντιληπτό. Ετσι το μέλλον είναι πάντα σκοτεινό, γεμάτο κινδύνους και ανασφάλεια, φόβος που συχνά τους οδηγεί σε συμπεριφορές υποτέλειας.

4. Φόβος και σκέψεις γύρω από την ταπείνωση και τον εξευτελισμό
Ο απέραντος πόνος, μερικές φορές στα όρια της απόγνωσης και της συντριβής, συνοδεύουν την κριτική, την αποδοκιμασία και την απόρριψη εκ μέρους του περιβάλλοντος του ανθρώπου με χαμηλή αυτοεκτίμηση. Ο βαθύς αυτός πόνος, συχνά είναι μεγάλης διάρκειας, κρατά τα άτομα με χαμηλή αυτοπεποίθηση σε υπερ-διέγερση, σε μια συνεχή προσπάθεια να αποφύγουν οτιδήποτε που πιθανά να τους φέρει αντιμέτωπους με αυτά τα γεγονότα που οι ίδιοι χαρακτηρίζουν ταπεινωτικά και εξευτελιστικά για την προσωπικότητά τους. Συχνά μάλιστα μιλούν με «όρους ηθικότητας» « μα κάτι τέτοιο θα ήταν ντροπή, το βρίσκω εξευτελιστικό, όλοι το ίδιο σκέφτονται, όπως εγώ» κλπ άλλες σκέψεις που δείχνουν πόσο βαθιά επηρεασμένοι είναι από τους ηθικούς κοινωνικούς κανόνες.
Το πιο…αξιοπερίεργο πάντως βρίσκεται στο γεγονός ότι ενώ οι περισσότεροι άνθρωποι με χαμηλή αυτοεκτίμηση το αναγνωρίζουν απερίφραστα σε ανθρώπους που εμπιστεύονται, στη συνέχεια κάνουν ό,τι μπορούν για να σαμποτάρουν κάθε πρόταση αλλαγής και τελικά δείχνουν περισσότερο μοιρολάτρες παρά μαχητές της ζωής.